پلییورتانها اولین بار توسط اوتو بایر در سال 1973 در آلمان کشف شد. پلییورتان (Polyurethane) نام عمومی پلیمرهایی است که دارای پیوند یورتانی میباشند. پیوند یورتانی از طریق واکنش افزایشی بین یک گروه ایزوسیانات و یک ترکیب دارای هیدروژن فعال، مثل گروه هیدروکسیل تشکیل شده است. گروههای ایزوسیانات بهشدت واکنشپذیر بوده و به همین علت پیشرفت واکنش آنها نیاز به افزایش دما ندارد (واکنش در دمای محیط صورت میگیرد). مهمترین ویژگی این گروه از پلیمرها این است که پس از واکنش، ساختاری پایدار به وجود میآید.
خلاصه اینکه، پلیاورتان در اشکال مختلف مانند فرآوردههای فوم، فیلم، الاستومرها، پودرها، مایعات و امولسیونها قابل تولید هستند. بهطور کلی هر مادهای که دارای هیدروژن فعال باشد میتواند در ترکیب ایزوسیاناتها مورد استفاده قرار گیرد و پلییورتانها را تولید کند. به همین دلیل، زمانی که صحبت از پلییورتانها میشود، میتوان گفت که گونههای بیشماری از آنها وجود دارد. با توجه به آنچه گفته شد میتوان نتیجه گرفت پلییورتانها در موارد گوناگونی مانند فومهای نرم، فومهای سخت، الاستومرها، چسبها، روکشها و پایههای رنگی بهکار گرفته میشوند.
چسب پلی اورتان، بهطور خلاصه PU و یا گاهی اوقات PUR نامیده میشود، که مادهای تکجزئی با یک ترکیب ثابت نیست؛ بلکه پلیمری متشکل از واحدهای زنجیره آلی و متصل به اورتان و یا کارباماتها میباشد. بیشتر پلیاورتانها پلیمرهای ترموست میباشند و تحت حرارت نرم نمیشوند. البته امروزه پلیاورتانهای ترموپلاستیکی نیز تولید شدهاند. پلیمرهای پلیاورتان از واکنش ایزوسیانات و پلیال شکل میگیرند. هر دوی ایزوسیانات و پلیال معمولاً از دو گروه عاملی یا بیشتر به ازای هر مولکول استفاده میکنند.
از جمله محلهایی که در اجرای سازههای آببند مانند مخازن آب و فاضلاب، تصفیهخانهها و استخر مورد توجه قرار دارد، درزبندی درزهای انبساطی میباشد.
از جمله روشهای آببندی درزها در بتن، استفاده از ماستیک پلی اورتان میباشد.
در اجرای انواع نماهای خشک جهت آببندی از چسب پلی اورتان استفاده میشود؛ مانند نمای فایبر سمنت برد، که در محل درزها و کنجها برای آببندی از چسب پلی اورتان استفاده میشود.
این محصولات با نامهای چسب پلی اورتان و یا ماستیک پلی اورتان شناخته میشوند. در ادامه به تعریف معنای ماستیک و انواع آن میپردازیم.
یکی از مواد و محصولات آببندی میباشد و انواع مختلفی دارد.
از جمله انواع آن در موضوع آببندی میتوان به ماستیکهای قیر گرم اجرا، ماستیک قیری سرد اجرا، ماستیک پلییورتان، ماستیک سیلیکون، ماستیک اکریلیکی، ماستیک پلیسولفید و ... اشاره کرد.
این محصول بسته به نوع خود دارای کاربردهای مختلفی میباشد. برخی از ماستیکها ویژه آببندی کانالهای آب و فاضلاب میباشند.
برخی دیگر از آنها ویژه آببندی مخازن آب و فاضلاب میباشند یا در کفسازیها و برخی دیگر ویژه آببندی کانالهای آبیاری هستند.
برخی دیگر از ماستیکها دارای خواصی مانند مقاومت در برابر مواد نفتی هستند و بعضی دیگر برای ترمیم ترکهای آسفالت کاربرد دارند.
نوع دیگری از ماستیک جهت آببندی دور پنجرهها و یا مصارف سبک به کار برده میشود و بسته به نوع و کیفیت، عملکردهای متفاوتی در آببندی دارند.
و بسته به نوع اجرا به دو نوع ماستیکهای سرد اجرا و ماستیکهای گرم اجرا تقسیم میشود.
این امر مربوط به درجه حرارت اجرای مواد در زمان اعمال میباشد که در زمان اجرای آن باید شرایط ایمنی بهدرستی مدنظر قرار گیرد.
باید توجه داشت که در زمان اجرای نوع گرماجرا، دمای کار بیش از حد بالا نباشد تا باعث سوختن آن نگردد.
همچنین سطح زیر کار اجرای ماستیکها باید کاملاً تمیز و پاکیزه باشد. همچنین باید اجازه داد تا بسته به نوع محصول، قبل از بهرهبرداری، کیورینگ ماستیک مورد نظر به اتمام رسیده باشد.
درزگیر الاستیک بر پایه رزین پلییورتان و بهصورت تکجزئی میباشد و برای مصارف مختلفی کاربرد دارد که از نظر مشخصات فیزیکی و شیمیایی، سایر استانداردها به شرح ذیل میباشد:
بسته به حجم درز یا مقاطع و لحاظ نمودن وزن مخصوص 1.2 gr/cm3 میزان مصرف قابل محاسبه خواهد بود.
از تماس این ماده با چشم جلوگیری شود. توصیه میگردد در حین کار با این محصول از عینک و دستکش استفاده نمایید.
تمامی درزها میبایست از هرگونه ذرات سست، گرد و غبار، رنگ، چربی، آب و هرگونه رطوبت و سایر مواد آلاینده عاری گردند و سطوح متخلخل حتماً بهوسیله ساب زدن، سندبلاست یا روشهای دیگر هموار شوند.
توجه: در صورتیکه محل اجرای ماستیک، بتن قدیمی است یا ماستیک با مصالح دیگری جز بتن یا سطح کاملاً تمیز فلز در تماس قرار میگیرد، استفاده از پرایمر الزامی است.
پرایمر را حداقل 3 ساعت و حداکثر 6 ساعت قبل از اجرای ماستیک پلییورتان روی سطح اجرا نمایید. در صورتیکه بعد از 6 ساعت ماستیک پلییورتان در مقاطع آمادهسازیشده اجرا نشد، مجدداً پرایمر را اجرا کنید.
توجه داشته باشید خشک شدن پرایمر بستگی به قدرت جذب بتن، رطوبت محیط و گرمای هوا دارد؛ لذا در بعضی مواقع دیده شده پرایمر تا 30 دقیقه پس از اجرا هم قابلیت خشک شدن را دارد.
برای اجرای ماستیک لازم است عرض و عمق اجرا با هم برابر باشد تا مقطعی که ماستیک در آن اجرا میشود شکل مربع پیدا کند.
برای محدود نمودن عمق اجرا از فوم اسفنجی یا پلاستوفوم استفاده نمایید. پس از بریدن نوک بسته ماستیک، آن را در داخل ابزار تزریق قرار دهید و در مقاطع آمادهسازیشده تزریق کنید. برای پرداخت نمودن و صیقلی شدن سطوح نهایی از کاردک یا ماله آغشته به مایع شوینده استفاده نمایید.
ماستیک پلییورتان نباید با استفاده از ابزار مرطوب اجرا گردد و در زمان اجرا، استفاده از هرگونه حلال یا آب ممنوع است.
توجه: به هیچ وجه پیش از سخت شدن ماستیک آن را خیس نکنید و از اجرای آن در محلهای مرطوب خودداری فرمایید زیرا باعث افت کیفیت نهایی میگردد. در صورت اجرای ماستیک پلییورتان روی سطوحی به جز بتن یا فلز با دفتر فنی شرکت تماس حاصل فرمایید.
ماستیک پلی اورتان میبایست در مجاورت هوا و در شرایط محیطی سخت شود.
ماستیک پلی اورتان در شرایط جوی معمولی به صورت روزانه 2 الی 3 میلیمتر خشک میشود.
دمای هوا حین اجرا بهتر است حدود 5+ تا 35+ درجه سانتیگراد باشد.
توجه فرمایید تا وقتی که ماستیک خشک نشده است، امکان پاک کردن ابزار تزریق و وسایل اجرا وجود دارد؛ پس از خشک شدن به هیچ وجه پاک نمیشوند.
